(Εκ των υστέρων συμπληρώσεις)
ΜΕΡΟΣ 1
Η διάσκεψη “Peace to Prosperity” (Ειρήνη για την Ευημερία) πραγματοποιήθηκε στο Μπαχρέιν στις 25 και 26 Ιουνίου 2019. Ήταν ένα αμερικανικής πρωτοβουλίας οικονομικό εργαστήριο το οποίο αποσκοπούσε στην προσέλκυση επενδύσεων ύψους 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τα παλαιστινιακά εδάφη, ως το πρώτο σκέλος της αμερικανικής πρότασης για το Μεταναστευτικό (η λεγόμενη «Συμφωνία του Αιώνα»).
Τα βασικά σημεία της συνάντησης περιλάμβαναν:
- Το οικονομικό πλάνο: Επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη υποδομών, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου στην περιοχή.
- Ηγετικός ρόλος: Ο τότε σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Τζάρεντ Κούσνερ, ηγήθηκε της προσπάθειας και παρουσίασε το όραμα για την οικονομική ανασυγκρότηση.
- Παλαιστινιακό Μποϊκοτάζ: Η παλαιστινιακή ηγεσία απείχε από τη διάσκεψη, αμφισβητώντας την αξιοπιστία της διαδικασίας.
- Συμμετέχοντες: Παραβρέθηκαν εκπρόσωποι από τις χώρες του Κόλπου, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, καθώς και διεθνείς οργανισμοί όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Περισσότερες πληροφορίες και αναλύσεις σχετικά με τον απόηχο της συνόδου μπορείτε να βρείτε μέσω του Middle East Institute ή στα αρχεία του Al Jazeera.
ΜΕΡΟΣ 2
Η διάσκεψη “Peace to Prosperity” του 2019 στο Μπαχρέιν προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και είχε συγκεκριμένα γεωπολιτικά και οικονομικά αποτελέσματα, τα οποία διαμόρφωσαν τη μετέπειτα πορεία της Μέσης Ανατολής.
- Αντιδράσεις (Reactions)
Η ανακοίνωση του αμερικανικού σχεδίου και η διοργάνωση της συνάντησης πυροδότησαν ένα κύμα αρνητικών αντιδράσεων:
- Παλαιστινιακό Μποϊκοτάζ: Η Παλαιστινιακή Αρχή και η Χαμάς απέρριψαν ομόφωνα τη διάσκεψη. Κατήγγειλαν ότι η προσέγγιση των ΗΠΑ επιχειρούσε να «αγοράσει» τα πολιτικά δικαιώματα των Παλαιστινίων με αντάλλαγμα χρήματα, παρακάμπτοντας το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.
- Διαδηλώσεις: Πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαμαρτυρίες στη Λωρίδα της Γάζας και στη Δυτική Όχθη. Ανάλογες κινητοποιήσεις έγιναν στην Ιορδανία, στον Λίβανο και στο Μαρόκο, όπου οι διαδηλωτές καταδίκασαν τη σύνοδο ως «προδοσία».
- Διαίρεση στον Αραβικό Κόσμο: Χώρες όπως ο Λίβανος και το Ιράκ μποϊκόταραν ανοιχτά τη διάσκεψη. Αντίθετα, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν συμμετείχαν, γεγονός που προκάλεσε την οργή των Παλαιστινίων.
- Διεθνής Σκεπτικισμός: Πολλοί αναλυτές, διπλωμάτες και ΜΜΕ χαρακτήρισαν το σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ «μη ρεαλιστικό». Το επέκριναν διότι δεν έκανε καμία αναφορά στην ισραηλινή κατοχή ή στη λύση των δύο κρατών.
- Γεωπολιτικά Αποτελέσματα (Geopolitical Outcomes)
Αν και η διάσκεψη απέτυχε να επιλύσει το Παλαιστινιακό, λειτούργησε ως καταλύτης για τις περιφερειακές ισορροπίες:
- Προσέγγιση Ισραήλ – Κρατών του Κόλπου: Το Μπαχρέιν αποτέλεσε ένα πρωτοφανές βήμα δημόσιας προσέγγισης. Για πρώτη φορά, Ισραηλινοί δημοσιογράφοι και επιχειρηματίες βρέθηκαν επίσημα σε χώρα του Κόλπου.
- Θεμέλιο για τις «Συμφωνίες του Αβραάμ»: Η σύνοδος έστειλε το μήνυμα ότι οι αραβικές μοναρχίες ήταν πλέον πρόθυμες να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ. Αυτό άνοιξε τον δρόμο για τις ιστορικές Συμφωνίες του Αβραάμ (Abraham Accords) το 2020.
- Απομόνωση της Παλαιστινιακής Ηγεσίας: Η απουσία των Παλαιστινίων απέδειξε ότι η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της στον Κόλπο ήταν διατεθειμένοι να προχωρήσουν σε περιφερειακές συμφωνίες ερήμην της παλαιστινιακής πλευράς.
- Οικονομικά Αποτελέσματα (Economic Outcomes)
Στο οικονομικό σκέλος, η διάσκεψη δεν απέδωσε τα αναμενόμενα πρακτικά αποτελέσματα:
- Μηδενικές Επενδύσεις: Το φιλόδοξο πλάνο των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Καθώς δεν υπήρχε πολιτική συμφωνία ή παλαιστινιακή συμμετοχή, κανένας διεθνής επενδυτής ή κράτος-δωρητής δεν προχώρησε στη χρηματοδότηση των έργων.
- Παραμονή στο Status Quo: Τα έργα υποδομής, η σύνδεση Γάζας-Δυτικής Όχθης και οι νέες θέσεις εργασίας παρέμειναν «στα χαρτιά». Η παλαιστινιακή οικονομία συνέχισε να εξαρτάται από τη διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια.
ΜΕΡΟΣ 3
Η διάσκεψη του Μπαχρέιν το 2019 αποτέλεσε το θεμέλιο και το διπλωματικό πεδίο δοκιμής για τις Συμφωνίες του Αβραάμ (Abraham Accords) που υπογράφηκαν έναν χρόνο αργότερα, το 2020.
Η σύνδεση μεταξύ των δύο γεγονότων εντοπίζεται σε τέσσερις συγκεκριμένους άξονες:
- Αλλαγή του Διπλωματικού Δόγματος
Για δεκαετίες, η επίσημη θέση του αραβικού κόσμου (βάσει της Αραβικής Ειρηνευτικής Πρωτοβουλίας του 2002) ήταν ότι η εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ θα γινόταν μόνο μετά την ίδρυση ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους. Η διάσκεψη στο Μπαχρέιν αντέστρεψε αυτό το δόγμα. Οι ΗΠΑ εισήγαγαν την προσέγγιση «από έξω προς τα μέσα» (outside-in approach): η περιφερειακή συνεργασία με τα αραβικά κράτη προηγείται, με την ελπίδα ότι αυτό θα πίεζε αργότερα και για την επίλυση του Παλαιστινιακού.
- Σπάσιμο των Διπλωματικών Ταμπού
Η διάσκεψη λειτούργησε ως «δοκιμαστικός σωλήνας» για τη δημόσια αποδοχή της προσέγγισης με το Ισραήλ. Στο Μπαχρέιν επετράπη για πρώτη φορά σε Ισραηλινούς δημοσιογράφους και επιχειρηματίες να εισέλθουν επίσημα στη χώρα και να μεταδώσουν ζωντανά τις εργασίες. Οι συναντήσεις, τα χαμόγελα και οι κοινές φωτογραφίες μεταξύ Αράβων και Ισραηλινών αξιωματούχων στα παρασκήνια προετοίμασαν την κοινή γνώμη για αυτό που θα ακολουθούσε.
- Δημιουργία του Κοινού Οικονομικού και Στρατηγικού Αφηγήματος
Το οικονομικό πλάνο των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων που παρουσίασε ο Τζάρεντ Κούσνερ στο Μπαχρέιν δεν εφαρμόστηκε στους Παλαιστίνιους, αλλά η βασική του φιλοσοφία —ότι η οικονομική ευημερία και η τεχνολογική συνεργασία μπορούν να φέρουν σταθερότητα— μεταφέρθηκε αυτούσια στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Οι συμφωνίες του 2020 βασίστηκαν ακριβώς σε αυτούς τους τομείς: κοινές επενδύσεις, τουρισμός, απευθείας πτήσεις και εμπόριο μεταξύ Ισραήλ, ΗΑΕ και Μπαχρέιν.
- Ευθυγράμμιση κατά του Ιράν
Πίσω από το οικονομικό πρόσχημα της διάσκεψης, υπήρχε μια έντονη γεωπολιτική πραγματικότητα. Η κοινή παρουσία των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των σουνιτικών μοναρχιών του Κόλπου στο Μπαχρέιν επιβεβαίωσε τη δημιουργία ενός άτυπου μετώπου κατά της επιρροής του Ιράν στην περιοχή. Αυτή η κοινή απειλή ασφάλειας ήταν ο πραγματικός κινητήριος μοχλός που οδήγησε στην επίσημη υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ το επόμενο έτος.